REGTERBREIN GELOOF
16 March 2024

alternate textIn die sielkunde is daar ‘n bekende onderskeid wat tussen verskillende tipes mense en hulle onderskeie benaderings tot die lewe, getref word. Sommige mense, so sê die aanhangers van hierdie model, is LINKERBREIN mense of denkers, en ander is weer REGTERBREIN mense of denkers. As jy ‘n linkerbrein tipe mens is, benader jy enige situasie of probleem gewoonlik op ‘n logiese, feitelike en analitiese manier. Jy hou van redenasies, verduidelikings en formules. As jy egter ‘n regterbrein tipe mens is, soek jy na die geheelbeeld, eerder as die detail. Jy is sensitief vir emosies en beelde en verhoudings; jy sien en ervaar die artistieke kant van dinge en jy is meestal nie ingestel op lang verduidelikings en uitgerekte redenasies nie. Die prentjie hier langsaan is ‘n voorstelling van hierdie onderskeid. Sielkundiges het oor die laaste klompie jare bevind dat daar nie só ‘n streng, wit-en-swart onderskeid tussen mense gemaak behoort te word nie. Nie net is die brein nie heeltemal só eenvoudig aanmekaar gesit nie. Mense kan verander – van linkerbrein na regterbrein, en andersom, óf hulle kan ‘n mengsel van links en regs wees.

Die linkerbrein-regterbrein model is egter nie heeltemal sonder meriete nie. En dit is breedweg van toepassing, nie net op mense nie, maar ook op KULTURE en op die denkpatrone van moderne en antieke BESKAWINGS. As ‘n mens die antieke GRIEKSE denke vergelyk met die antieke HEBREEUSE denke, waarbinne die grootste gedeelte van die Skrif tot stand gekom het, is die Griekse manier van dink hoofsaaklik linkerbrein en die Hebreeuse denke, regterbrein georiënteerd. Die ou Grieke het veral gefokus op logiese denke, die Jode het gehunker na hemelse openbaring. En tot vandag toe weet ons: Ons het ons wetenskap en filosofie via die Grieke ontvang, maar ons het geloof en profesie en openbaring via die Jode ontvang.

Ons weet dat die Hebreeuse woorde aanvanklik geen KLINKERS gehad het nie en dat die sinne van REGS NA LINKS geskryf is. Om woorde wat nie klinkers het nie, te lees, is nie dieselfde as woorde wat klinkers bevat nie. As iemand die sinnetjie “Hoor sy mooi geluid” sonder klinkers moes skryf, sal dit só lyk: “Hr s m gld”. As iemand anders nou (later) hierdie sin moes lees, sou hy maklik kon dink daar staan: “Hier is my geld”. Dit mag dalk ‘n ekstreme voorbeeld wees, maar in die antieke Hebreeuse teks van die Skrif was die lees en die interpretasie van woorde nie ‘n presiese wetenskap soos in die geval van Grieks en Engels en Afrikaans nie. Woorde en sinne kon maklik meer as een betekenis hê. En die feit dat daar boonop van regs na links gelees is, is ‘n soort SLEUTEL vir ons om by voorbaat te weet dat ons veral die REGTERBREIN moet inspan om die ware betekenis en bedoeling van die teks te ontdek. Daarom is daar in die verhaal van die SKEPPING in Genesis, geen teoretiese beskrywing van die basiese elemente van die heelal nie. En in Dawid se tyd, waar die KONINGS op die toneel verskyn, vind ons geen bespreking oor die voor- en nadele daarvan om ‘n koning te hê nie. ‘n Mens kry die idee dat konings nie eens Yahweh se eerste keuse vir sy volk was nie. Die DETAIL en die POLITIEK rondom konings word grootliks uitgelaat. Die praktiese reëlings om ‘n koning aan te stel, word sonder veel verduideliking aan die gang gesit. Foute word gemaak. Die eerste koning is nie ‘n rasende sukses nie, maar hy vind ‘n plek in die groter prentjie van die Woord, soos wat die storie van die konings, en van die groot Messias-koning wat later sou kom, meer en meer ontvou.

Die linkerbrein-regterbrein model help ‘n mens uiteindelik ook om die verhouding tussen WETENSKAP EN GELOOF beter te verstaan. Wetenskap en geloof staan nie teenoor mekaar nie. Die een sluit nie die ander uit nie. Om ‘n keuse vir geloof te maak, beteken nie om ‘n streep deur die wetenskap te trek nie. Waarom nie? Om sinvol en vol-uit in hierdie wêreld te kan leef, het ons albei nodig. Die wisselwerking tussen wetenskap en geloof is vir ons noodsaaklik om ‘n nugtere en realistiese uitkyk op die lewe te hê. Wetenskap, met sy groot linkerbrein komponent, maak dat ons met ons voete stewig op hierdie aarde kan staan, en die sigbare wêreld rondom ons, beter kan verstaan en ook beter kan waardeer. Geloof, met sy groot regterbrein komponent, help ons om te verstaan dat daar ‘n geestelike komponent is wat, alhoewel dit nie sigbaar is nie, tog WERKLIK is en betekenis gee aan ons lewe. Jonathan Sacks is bekend vir sy uitspraak: “Science takes things apart to see how they work. Religion puts things together to see what they mean.” En Martin-Luther King het by geleentheid gesê: “Science investigates, religion interprets … religion and science are the two hemispheres of human thought.” Geloof is die menslike vermoë om betekenis te gee aan die feite en die kennis wat deur wetenskap aan die lig gebring is. ‘n Mens wat weens redes wat met die wetenskap te make het, besluit om nie te glo nie, of op te hou glo, hou nie rekening met hierdie twee belangrike, maar uiteenlopende aspekte van die REALITEIT van ons mens-wees nie. Om te sê dat ek sonder een van hierdie twee komponente kan klaarkom, is in wese nie veel anders nie as om te sê dat ek sonder die linkerkant of die regterkant van my brein kan klaarkom.

Ons het wetenskap nodig om die natuur rondom ons te verstaan. Maar ons het wysheid en fyn aanvoeling nodig om MENSE rondom ons te kan verstaan. Wetenskap fokus op DINGE. Geloof en verhouding-bou fokus op MENSE. Die wetenskap kyk na FEITE – hoe dit is. Die geloof kyk na VERHOUDINGS – en veral: hoe dit kan wéés. Die wetenskap is hoofsaaklik ingestel op verduideliking, aksies en reaksies en onpersoonlike kennis, terwyl die geloof wil uitkom by interpretasie, interaksie en persoonlike kennis. In ons moderne samelewing is daar al hoe meer stemme wat opgaan daarvoor dat selfs ‘n eg-menslike saak soos verhoudings, deur die wetenskap in stand gehou kan word. Daarvoor is daar mos goeie tegnologie, soos brein skanderings, neurochirurgie, sielkunde en anti-depressante. Al hierdie dinge het hulle plek in ons lewens vandag. Die mediese wetenskap kan mense help. Maar dinge is dinge, en mense is mense. Wetenskap op sigself, kan nie verbrokkelde verhoudings heelmaak nie. Dit kan nie vertroue herstel nie. Dit kan nie vergifnis aanbring nie. Dit kan nie vrees wegdryf en vrede skep nie. Dit kan nie betekenis en vervulling bewerkstellig nie. Dit kan nie die plek inneem van geloof en toewyding en hoop nie.

Die Een wat ons in Genesis 1 aantref, is NIE DÉÉL van die natuur wat deur die wetenskap bestudeer word nie. Hy staan bokant die natuur. Hy is die Een wat die natuur geskep het. En sy eie natuur het ‘n morele kant en ‘n vrye wil, wat nie gevind word in die dinge van die gewone natuur waarop die wetenskap fokus nie. En tog het hierdie Een ná elke dag se skepping gesien dat dit wat Hy geskape het, GOED was. En die mens het Hy boonop na sy beeld geskape, wat beteken dat Hy aan die mens ook ‘n morele kapasiteit en ‘n vrye wil gegee het – en selfs die vermoë om te skep, soos wat Hy geskep het. Verder was daar ook orde: Die eerste drie dae het Hy die DRIE GROOT DOMEINE van die heelal geskape: lig en duisternis, see en hemel, see en droë land. Daarna het Hy die drie domeine gevul met hemelliggame, visse en voëls en diere en mense wat kan beweeg, as ‘n simbool van lewe en van groei en verandering. En die sewende dag het Hy as ‘n rusdag afgesonder, as ‘n simbool dat daar harmonie in die geskape wêreld is, en ook harmonie tussen die geskape wêreld en die Skepper.

Wat gebeur nou as jy op ‘n dag uitvind dat die aarde baie OUER is as die indruk wat in Genesis gewek word? En as jy ontdek dat die son en die maan en die sterre in ‘n ANDER soort verhouding met mekaar staan, as wat die Bybelskrywers gemeen het? En dat die aarde nie ‘n PLAT skyf is waarvan jy kan afval nie, maar ‘n bal wat rondom die son beweeg, en rondom sy eie as, met die maan wat op sy beurt, rondom die aarde beweeg? En jy besef dat spesies oor duisende jare deur ‘n proses van ontwikkeling of EWOLUSIE gegaan het? Ontken jy dan dat Yahweh die Skepper is, omdat Genesis niks hiervan sê nie? Sing jy dan saam in die koor van hulle wat aanhangers is van die plat aarde teorie? Nee, jy herinner jouself daaraan dat Genesis (en ‘n groot proporsie van die Skrif) vanuit ‘n regterbrein perspektief geskryf is. Die skrywers was so OORWELDIG deur die grootsheid van die Skepping en die Skepper, en het só onwrikbaar in Hom geglo – en as mense wat in ‘n ander generasie as Adam en Eva geleef het, het hulle SÓ MIN van die detail en die omvang van die skepping verstaan – dat hulle gekies het om kreatiwiteit bo logika te stel, en die aspek van intuïsie bo analitiese argumente. Hulle het verkies om eerder die BELEWENIS en die KLIMAKS van die Shabbat te probeer verwoord, as om wetenskaplike feite te gee. Ons behoort op dieselfde manier oor die skepping en die Skepper te dink. Ons gaan nie maklik tot rus kom as ons dit die hele tyd met ons LINKERBREIN probeer ontrafel nie. Maar ons gaan ook nie tot rus kom as ons die wetenskap teen die geloof opstel asof die twee onversoenbare OPPONENTE is nie. As ons dalk ontdek het dat ons êrens langs die pad ons oortuiging en ons koers in hierdie opsig verloor het, kom ons KEER TERUG na dieselfde onwrikbare geloofsoortuiging waarmee die heel vroegste skrywers oor ‘n gebeurtenis geskryf het, wat eenvoudig te groot vir hulle eie begrip was, maar ook só groot dat hulle eenvoudig nie daaroor kon stilbly nie. “O Diepte van die rykdom en wysheid en kennis van Elohiem! Hoe ondeurgrondelik is sy oordele en onnaspeurlik sy weë! Want wie het die gedagte van Yahweh geken, of wie was sy raadsman gewees? Of wie het eers iets aan Hom gegee, dat dit hom vergeld moet word? Want uit Hom en deur Hom en tot Hom is alle dinge. Syne is die majesteit tot in ewigheid. Amein” (Rom 11:33-36).

 

 

ACRONYM GEMS

The Hebrew word MASHAL (meaning "to rule, to govern") may be seen as an acronym for MI SAMECHA LE'ISH - "who appointed you as a man (of authority)?" - a phrase found in Ex 2:14. What an encouraging truth, that the One who will rule in the future, everlasting kingdom, has been appointed as a man of Authority, by no one less than Yahweh Himself!