KYK WAT HIER GEBEUR!

alternate textOns het hierdie week met ons Torah lesings aan die einde gekom van Numerie (Bemiedbar) en ek wil afwyk van ons normale patroon deur sommige van die hoogtepunte van die boek in sy geheel uit te lig – en ook hoe dit aansluit by ander boeke van die Skrif – eerder as om net op die laaste paar hoofstukke van Numerie te fokus, soos deur die leesrooster aangedui. Die woord “bemiedbar” (die naam van hierdie boek) beteken “in die wildernis” en dit sal jammer wees as ons by hierdie boek verbygaan sonder om uit te vind wat ons vandag behoort te doen wanneer ons self in ‘n wildernis van verwarring en twyfel en wanhoop en negatiwiteit beland en nie weet hoe om daar uit te kom nie. En vir my is een van die sleutels in hierdie verband die gebruik van die woorde “hinei” (Hebreeus) en “idou” (Grieks), wat vertaal kan word as “kyk wat hier gebeur”, “kyk hier is dit” of “kyk hier is ek” (in Engelse vertalings word die woord “behold” dikwels gebruik). Hierdie begrip kom 28 keer in Numerie voor en nog 1200 keer in die res van die Skrif. Dis ‘n begrip wat ons oproep om aandag te gee aan (dit wil sê fyn en deeglik te KYK na) ‘n sekere woord wat gebring word of ‘n sekere waarheid wat uitgespreek word en seker te maak dat ons nie die belangrike dele van die Skrif misloop nie. Dis ook ‘n woord wat ons motiveer om, net soos meeste van die bekende persoonlikhede in die Skrif, ons lewe aan Yahweh toe te wy deur in sy teenwoordigheid te verklaar: “Kyk, hier is ek – doen met my wat U graag wil.”

Die woorde “Kyk, hier is ek” of “Kyk, hier is ons” is nie ‘n towerstaffie wat ons outomaties uit die woestyn sal uitneem en ons nood sal verlig nie. In Num 14:40 het die volk hierdie presiese woorde gebruik: “KYK, HIER IS ONS, en ons wil optrek na die plek wat Yahweh gesê het…” Hierop het Mosheh egter vir hulle gesê: “Moenie optrek nie, want Yahweh is nie in julle midde nie” (Num 40:42). Die probleem is dat die volk die 40 jaar in die woestyn (as straf vir hulle ongeloof en gekerm en hulle veragting van die woord van Yahweh) wou uitsny en ewe skielik direk Beloofde Land toe wou gaan, nadat hulle male sonder tal by Mosheh gesmeek het om hulle tog net terug te neem Egipte toe. In die woestyn moes hulle leer dat die blote verklaring “Hier is ons” niks beteken as hulle nog nie voor Yahweh se Woord gebuig het en die lesse van die woestyn ter harte geneem het nie.

Dis opvallend dat 7 van die 28 keer dat die woord “hinei” in Numerie gebruik word, verwysings na DIE PRIESTERS OF DIE LEVIETE is. Asof die volk se aandag daarop gevestig moes word dat die Leviete ‘n sentrale rol in hulle midde speel en dat hierdie rol gerespekteer moes word. “Kyk (hinei), Ek self het die Lewiete geneem onder die kinders van Yiesraél” (Num 3:12); “Kyk (hinei), die staf van Aharon, vir die huis van Lewi, het gebloei” (Num 17:8) en “Kyk (hinei), Ek het julle broers, die Lewiete, onder die kinders van Yiesraél uit geneem as ‘n geskenk vir julle” (Num 18:6) – om maar net drie voorbeelde te noem. Die boek van Numerie berig telkens dat die volk die woorde en die leiding van die twee leiers, Mosheh en Aharon, wat albei van die stam van Levi was, verag het – gewoonlik met katastrofiese gevolge. In die woestyn moes die volk die belangrike les leer dat die Woord van Yahweh nie ‘n saak van persoonlike idees en indiwiduele uitleg was nie. Hoe gekompliseerd hierdie saak ook al in ons tyd geword het, dit bly ‘n beginsel van die Woord dat om deel van die volk van Yahweh te wees, is om deel van ‘n kollektiewe gemeenskap te wees waarin daar ag geslaan moet word op (GEKYK moet word na) hulle wat as leiers aangestel is en bedienaars van die verskillende fasette van Yahweh se bemoeienis met sy volk. Dit is interessant dat die Hebreeuse woord “hennah”, wat verwant is aan “hinei”, die betekenis het van “die hier en die nou”. Al het die afgebakende definisie en die onderskeid tussen die oorspronklike 12 stamme tot ‘n groot mate weggeval, as dit kom by die moderne tendens van meer en meer mense wêreld-wyd wat by Yahweh aansluit en sy Torah herontdek, is daar nog steeds “Leviete” nodig om die Torah in diepte te ondersoek en die implikasies daarvan vir die HIER EN DIE NOU, so getrou as moontlik bekend te maak.

Kom ons kyk vervolgens na ‘n paar voorbeelde in die Skrif van persone wat met die woorde “Kyk, hier is ek” (“hineini”) geantwoord het toe Yahweh hulle geroep het en, as gevolg van hulle onvoorwaardelike gehoorsaamheid aan die roeping van die Allerhoogste, ‘n groot rol gespeel het om die Woord van Yahweh aan mense te bring en vir hulle gehelp het om geregtigheid en koersvastheid te kon vind in die HIER EN DIE NOU van hulle tyd. Toe Yahweh vir AVRAHAM geroep het, het hy met “hineini” geantwoord (Gen 22:11). Dit is vanweë hierdie gesindheid van om jou te onderwerp aan die woord van Yahweh dat Avraham so ‘n groot impak op die lewens van sy tydgenote en sy nasate gehad het. Dit is hierdie selfde houding wat hom in nederigheid laat uitroep het, toe hy by Yahweh gepleit het vir die behoud van Sodom: “Kyk (‘hinei’), ek het dit gewaag om met Yahweh te praat alhoewel ek stof en as is” (Gen 28:17). Toe Yahweh vir YAAKOV geroep het, het hy met “hineini” geantwoord (Gen 31:11). Dit was vanweë hierdie gesindheid dat die profeet Jeremia later kon verklaar: “Jy dan, wees nie bevrees nie, o my kneg Yaákov, sê Yahweh, want kyk (‘hinei’), Ek verlos jou uit ver plekke en jou nageslag uit die land van hulle gevangenskap; en Yaákov sal terugkom en stil en gerus wees sonder dat iemand hom skrikmaak” (Jer 30:10). Toe Yahweh vir MOSHEH by die brandende doringbos geroep het, het hy met “hineini” geantwoord (Ex 3:4). Dit is as gevolg van hierdie deursigtigheid (“kyk, hier is ek, oop en bloot voor U”) dat Mosheh later so hewig gereageer het wanneer die volk nie in die lig van Yahweh se woord gewandel het nie (dink aan die goue kalf episode). Dit was ook vanweë hierdie gesindheid dat hy die volk later geseën het as hulle gedoen het wat Yahweh hulle beveel het – “Mosheh het die hele werk bekyk – en kyk (‘hinei’), hulle het gedoen soos Yahweh beveel het … toe het Mosheh hulle geseën” (Ex 39:43). Omdat dit vir Mosheh ‘n HINEI-OOMBLIK was toe Yahweh hóm geroep het, was dit ook vir hom ‘n HINEI-OOMBLIK toe sy eie mense aan die woorde en die opdragte van Yahweh gehoorsaam was!

Is daar plekke in die Skrif waar die Skepper self teenoor mense die woorde “Kyk, hier is Ek” uitgespreek het? Daar is inderdaad sulke plekke en hierdie gedeeltes tel onder die belangrikste uitsprake van die hele Skrif. Die Skepper self kom as’t ware voor ‘n mens van vlees en bloed te staan en sê vir hierdie mens: Hier is Ek. Kyk na My. Gee aandag aan wat Ek sê, want dit kan jou lewe verander! Die mees aangrypende van hierdie hemelse KYK, HIER IS EK gedeeltes is Jes 65:1-2 “Ek het My laat raadpleeg deur wie na My nie gevra het nie; Ek het My laat vind deur die wat My nie gesoek het nie; aan ‘n nasie wat na my Naam nie genoem is nie, het Ek gesê: KYK, HIER IS EK, KYK, HIER IS EK! Ek het my hande die hele dag uitgebrei na ‘n opstandige volk wat wandel op ‘n weg wat nie goed is nie, agter hulle eie gedagtes aan.” Dis asof Yahweh vir sy volk kom sê: Wat moet Ek NOG doen om julle te oorreed om in my weë te wandel? Hier staan Ek reg voor julle! Julle het My nie opgesoek nie – Ek het júlle opgesoek! Julle was veronderstel om my Naam te dra en dit uit te leef, maar daarvan het NIKS gekom nie. Maar ten spyte van julle ontrouheid sê Ek vandag vir julle twee keer “hineini”. En wat meer is, alhoewel Ek julle vanweë julle opstandigheid en ongehoorsaamheid totaal behoort te vernietig, sal Ek dit nie doen nie. Ek sal aanhou om Myself aan julle te vertoon totdat daar ‘n oorblyfsel na vore kom – ja selfs vreemdelinge – wat sal ag slaan en wat sal KYK en wat dít sal begeer wat julle nie begeer het nie.

Daar is tyd om kortliks by nog ‘n plek stil te staan waar Yahweh self die woorde KYK, HIER IS EK uitgespreek het. Dit kom voor in Jer 33:2-7: “Ek is Yahweh wat hierdie dinge gaan doen. Roep My aan, en Ek sal jou antwoord en jou bekend maak groot en ondeurgrondelike dinge wat jy nie weet nie. KYK, HIER IS EK. Ek laat vir die stad genesing en gesondmaking tot stand kom en sal hulle gesond maak en aan hulle openbaar ‘n oorvloed van duursame vrede. En Ek sal die nood van Yehudah en die nood van Yiesraél verander en hulle bou soos tevore.” Dit is ‘n profetiese woord van wat later sou gebeur toe Y’shua van Nasaret met die goeie nuus van genesing en verlossing en vrede gekom het – ‘n boodskap wat gemaak het dat sy hoorders Hom onmiskenbaar as die beloofde Messias vereer en gevolg het. Toe Y’shua hier op aarde gebore is, het Yahweh as’t ware vir sy volk en vir die wêreld kom sê: Kyk, hier is Ek! Ek het My nie onttrek nie. Ek het My nie blind en doof gehou vir die nood van mense wat Ek geskape en geroep het nie. Hier is Ek om my beloftes te vervul – omdat Ek getrou is aan my Woord en omdat Ek ’n verskil (‘n VERANDERING) wil maak en mense en gemeenskappe wil bou! En daarvoor stuur Ek my eie Seun. Al het meeste van die vernames en die godsdienstiges en die sogenaamde bouers Hom verwerp, het Ek Hom as die hoeksteen uitverkies. As julle aan Hom vasgryp en in Hom glo en in Hom bly, en weer begin om My aan te roep, omdat Ek alleen Yahweh is, sal julle die vier woorde, KYK, HIER IS EK, verstaan soos dit verstaan behoort te word!

As die Woord ons oproep om te KYK (“hinei” of “idou”), dan is dit uit en uit die moeite werd om te kyk. Anders gaan ons in die wildernis bly ploeter en baie van die ondeurgrondelike dinge (“great and difficult things” – Jer 33:3) wat ons tot dusver nie geken het, NOOIT leer ken nie! En die mees bevrydende boodskap in die Skrif is dat, as ons noukeurig KYK, ons duidelik die Kneg sal raaksien wat Yahweh gekies het en wat vir ons ‘n ewigdurende Bron van hoop geword het: “Kyk (‘idou’), my Kneg wat Ek uitverkies het, my Geliefde in wie my siel ‘n welbehae het! Ek sal my Gees op Hom lê, en Hy sal aan die nasies die reg aankondig. Hy sal nie twis of uitroep nie, en niemand sal sy stem op die strate hoor nie. ‘n Geknakte riet sal Hy nie verbreek nie, en ‘n lamppit wat rook, sal Hy nie uitblus nie, totdat Hy oorwinning bring. En op sy Naam sal die nasies hoop” (Mat 12:18-21).