DIE GEES VAN YAHWEH 1

alternate textDie onderwerp van die Gees van Yahweh (kortweg: “die Gees”) is gewoonlik ‘n onderwerp wat met sterk emosie belaai is, maar dikwels ook in ‘n wolk van misterie en groot misverstand gehul is. In sommige kringe word daar op ‘n manier oor die Gees gepraat wat die indruk skep dat interaksie en gesprekke met, en die gereelde vermelding van die Gees, ‘n aanduiding is van ‘n besonderse hoë vlak van geloof en geestelike volwassenheid. Dit kan maklik tot arrogansie en geestelike hoogmoed aanleiding gee. ‘n Mens kry die idee dat mense dink dat as hulle hul op die “Heilige Gees” kan beroep (of kan sê dat die “Heilige Gees” vir hulle iets geleer het of iets aan hulle openbaar het) – dit dan, op sigself, ‘n waarborg is dat hulle die waarheid ken of die Woord reg verstaan en dus nie gekorrigeer kan word nie. Dit is een honderd persent Skriftuurlik om te begeer dat die Gees jou sal vervul en jou woorde en gedrag sal temper. Dat die gawes van die Gees en die vrug van die Gees deel van jou geloofstoerusting sal wees. Maar wat egter so dikwels gebeur, is dat baie mense aan die Gees dink as “iets” of “iemand” apart van, of bykomend tot Yahweh, die Skepper van hemel en aarde – ‘n manier van dink wat baie sterk deur die mensgemaakte doktrine van die Drie-eenheid (“Trinity”) aangeblaas word en nie ooreenstem met die konsekwente boodskap van die Skrif nie.

Die woord “Gees” word ongeveer 320 keer in die Skrif gebruik, beide in die voor-Messiaanse en Messiaanse Skrifte. Dit sluit nie die verwysings na “gees” (met ‘n klein letter) in nie. Alhoewel daar nie “groot” letters en “klein” letters in die oorspronklike teks gestaan het nie, het meeste vertalings die konteks in ag geneem en die woord “gees” met ‘n klein letter geskryf in uitdrukkings soos “sy gees was onrustig” (Gen 41:8); “daar was ‘n gees van jaloersheid oor hom” (Num 5:14) en “my gees is verward” (Job 17:1). Die uitdrukking “Die Gees” kom 107 keer voor, “Afgesonderde Gees” 96 keer, “Gees van Yahweh (insluitend “Gees van Elohiem”, “my Gees” – wanneer Yahweh self praat, “sy Gees” en “u Gees”) – ook ongeveer 96 keer. Dan is daar ook meer algemene verwysings na die Gees van Yahweh in begrippe soos “die Gees van wysheid” (Deut 34:9), “Elohiem is Gees” (Joh 4:24), “dieselfde Gees” (1 Kor 12:4); “een Gees” (Efes 2:18) en “lewendmakende Gees” (2 Kor 4:13).

“Gees” is ‘n vertaling van die Hebreeuse woord “ruag/ruach” en die Griekse woord “pneuma”. Beide hierdie twee woorde kan ook met “wind” of “asem” vertaal word. ‘n Bekende gedeelte in die Skrif wat hierdie agtergrond van die begrip “gees” baie treffend illustreer, is Y’shua se gesprek met Nikodemus in Joh 3. Vroeg in die gesprek sê Y’shua vir Nikodemus “As iemand nie weer gebore word nie, kan hy die koninkryk van Elohiem nie sien nie.” Nikodemus neem dit heel letterlik op en antwoord, “Hoe kan ‘n mens as hy oud is, weer gebore word?” Y’shua sê vir hom dat ‘n mens uit water en Gees gebore moet word, nie net uit water (soos wat met ‘n normale geboorte gebeur) nie. En dan voeg Hy by: “Die wind waai waar hy wil, en jy hoor sy geluid, maar jy weet nie vanwaar hy kom en waarheen hy gaan nie. So is elkeen wat uit die Gees gebore is.” Wanneer die Gees van Yahweh aan die werk is in ‘n mens se lewe, is dit soos die werking en die eienskappe van die wind. Daar gebeur iets drasties in jou lewe. Daar vind ‘n groot verandering plaas. Daar’s ‘n nuutheid en ‘n varsheid en ‘n groeikrag en ‘n lewenskragtigheid wat niemand kan ontken nie. Maar jy kan nie sien wat dit veroorsaak het nie. En daar’s ‘n doelgerigtheid en ‘n fokuspunt en ‘n hoop wat nie voorheen daar was nie. Maar jy kan nie sien watter groot mag dit is wat aan jou só ‘n sterk momentum vorentoe gee nie. Presies net soos dit gebeur as daar ‘n sterk wind (in Hebreeus sou ons kon sê: “ruag haghadol”!) in die Kaap opkom.

Ons het gesien dat daar ongeveer 96 keer in die Skrif na die Gees as “Afgesonderde Gees” verwys word. Maar omtrent net soveel keer word daar na die Gees as “die Gees van Yahweh” (of die Gees van Elohiem, ensovoorts) verwys. Daar is geen twyfel nie: Die Afgesonderde Gees is niks anders nie as die gees van Yahweh. As ons van die “gees van Yahweh” praat, hoef ons nie die woord “Gees” met ‘n hoofletter te skryf nie. En die eenvoudige rede is: Ons praat nie van ‘n ander persoon as Yahweh, die Vader nie. Ons praat gewoon van die gees wat daar van Yahweh af uitgaan, wat aan Hom behoort. Om Gees met ‘n hoofletter te skryf, kan verwarrend wees omdat dit die indruk skep dat Yahweh en sy gees twee verskillende entiteite is, twee verskillende persone, wat twee verskillende rolle in die wêreld en in ons lewens vervul. Dit is die leer van die Drie-eenheid en NIE die eenvoudige boodskap van die Skrif nie. In die vertaling van Woord en Getuienis word begrippe soos die “aangesig” van Yahweh, die “krag” van Yahweh, die “woord” van Yahweh, die “ligglans” van Yahweh, die “toorn” van Yahweh, die “hand” van Yahweh, die “arm” van Yahweh, die “oë” van Yahweh” en die “stem van Yahweh” normaalweg met kleinletters geskryf, omdat dit duidelik is dat al hierdie dinge onlosmaaklik aan Yahweh behoort en op geen manier as iets afsonderlik van Hom gesien kan word nie. Dieselfde geld vir die begrip “gees van Yahweh”.

Dit is verder interessant dat die Hebreeuse begrip “ruag hakodesh” (meestal vertaal as “die Afgesonderde Gees” of “die Heilige Gees”) nooit in die Tanak (Ou Testament) gebruik word nie – natuurlik ook nooit in die Nuwe Testament nie (omdat die oudste beskikbare Nuwe Testamentiese teks Grieks is en nie Hebreeus nie). Net drie keer in die Tanak, wanneer daar direk met Yahweh, of direk óór Yahweh, gepraat word, word die begrippe “u afgesonderde gees” (ruag kodshega) en “sy afgesonderde gees” (ruag kodsho) gebruik (Ps 51:11; Jes 63:10 en Jes 63:11). Dis waarskynlik na aanleiding van hierdie drie verse dat die begrip “ruag hakodesh”) later geskep is en dat daar begin is met die gebruik om hierdie begrip in Joodse kringe en Joodse geskrifte te gebruik, voordat dit later ook in die Messiaanse Skrifte (of Nuwe Testament) gebruik is. In die Joodse geskrifte word “ruag hakodesh” uit die aard van die saak NOOIT gebruik as ‘n aanduiding dat die gees van die Almagtige ‘n ander persoonlikheid of ‘n ander karakter of ‘n ander funksie as die Almagtige self het nie.

In die Dooie See Rolle (wat ouer is as die oudste beskikbare geskrifte van die Nuwe Testament) word die begrip “ruag hakodesh” slegs een keer gebruik en in daardie enkele geval sou dit vertaal kon word as “die gees van die Afgesonderde Een”. Die begrip “ruag kodesh” (letterlik: “’n afgesonderde gees”) kom talle kere in die Dooie See rolle (en ook in die Rabbynse geskrifte) voor en die bedoeling daarmee is normaalweg dat die Afgesonderde Een (Yahweh) op só ‘n manier in ‘n mens se lewe kan werk dat daar ‘n afgesonderde gees, oftewel ‘n gees of ‘n krag of ‘n stuk toerusting of ‘n eienskap afkomstig van die Afgesonderde Een, in ‘n mens se lewe teenwoordig is. Hierdie afgesonderde gees kan verskillende gestaltes aanneem, soos ‘n gees van innerlike sterkte, of besonderse wysheid, of die kapasiteit om skeppend te wees en kunsvaardigheid aan die dag te lê, of die vermoë om te profeteer, of die vrymoedigheid en deursettingsvermoë om te bly getuig, ensovoorts.

In die Messiaanse Skrifte of Nuwe Testament word die begrip “afgesonderde gees” ongeveer 90 keer gebruik en alhoewel meeste vertalings (insluitend Woord en Getuienis) dit telkens vertaal as “die Afgesonderde Gees” of “die Heilige Gees” kom die lidwoord “die” in meeste gevalle glad nie voor nie en sou dit meer korrek wees om dit te vertaal as “’n afgesonderde gees” of “’n gees of ingesteldheid of toerusting wat kom van die Afgesonderde Een”. Daar is wel gevalle waar die lidwoord voorkom en in hierdie gevalle sou dit heeltemal sin maak om te vertaal met: “die gees van die Afgesonderde Een” en dit eenvoudig te verstaan as: “die Afgesonderde Een”. 1 Dit kan onder meer gesien word in Hand 5:3-4 waar daar eers gesê word dat GananYah vir die Afgesonderde Gees (met die lidwoord) gelieg het en, direk daarna, dat hy vir Elohiem gelieg het. As ons dit so vertaal, en só verstaan, bring dit dadelik die twee begrippe “Afgesonderde Gees” en “Gees van Yahweh” of “Gees van Elohiem” bymekaar uit. Die Afgesonderde Een is immers niemand anders nie as Yahweh, die Skepper van hemel en aarde! Hy alleen is die enigste ware Elohiem. Sy eie gees is nie net ‘n aanduiding dat Hy lewe nie, maar dat Hy magtig is en skeppend en lewegewend. 2 Dat Hy mense kan aanraak en vervul en bekragtig en toerus.

Wanneer Yahweh sy groot werke doen, is dit hierdie lewenskragtige gees wat in aksie kom en wat beleef kan word, al kan die “gees” self nie met die blote oog gesien word nie. Daarom word daar in die beskrywing van een van die grootste werke ooit, die skepping, gesê dat die gees van Yahweh (of Elohiem) oor die skeppings-oppervlakte gesweef het (Gen 1:2). Sy gees was dáár. Sy gees was werksaam. Net soos by elke ander groot werk wat Hy ooit gedoen het, of nog sal doen. En dikwels, wanneer daar ‘n groot werk in sy Naam, deur mense, hier op aarde gedoen moet word, dan laat hy ‘n porsie van sy gees op daardie mense rus, of Hy vervul hulle met sy gees, of doop hulle met sy gees, of laat sy gees op hulle val of oor hulle kom. Om vir hulle te sê en te wys en te verseker: Ek is by julle. Moenie bekommerd wees oor die skynbare onmoontlikheid van die taak wat voor jou lê nie. Moenie in wanhoop verval omdat jy dink jy is nie sterk genoeg nie. Moenie teen getalle, of die gebrek aan getalle, vaskyk nie. Moenie dat die hindernisse en die gevare en jou teëstanders jou van stryk af bring nie. Ek rus jou toe. Ek maak jou hand sterk. Ek maak jou oë oop. Dis my eie gees wat jou inspireer en wat jou in staat stel om te werk en te bly staan en te groei en nie te stagneer nie en selfs die bonatuurlike te vermag!

Notes:

  1. Die gebruik van “die Gees” of “die Afgesonderde Gees” om na ‘n sekere werking van Yahweh (die Afgesonderde Een) te verwys, is ‘n goeie voorbeeld van “metonimie” – ‘n bekende gebruik in tale om na iemand of iets te verwys deur ‘n ander begrip te gebruik wat met daardie persoon of ding geassosieer kan word – byvoorbeeld “Die Withuis het besluit” (in plaas van “Die president en die senaat het besluit) of “Hy het sy hand in baie ondernemings” (in plaas van “Hy is self betrokke by baie ondernemings”).
  2. In die Skrif word die mens se “asem” of “ruag” dikwels as simbool van lewe gebruik (bv Ps 104:29; Ps 146:4).