AGT SEËNINGE OOR YAAKOV

alternate textDie seën wat Yaakov oor sy 12 seuns in Genesis 49 uitgespreek het, is baie bekend. Die bekendste deel van daardie seën is waarskynlik die seën wat hy oor Yehudah uitgespreek het in Gen 49:10: “Die septer sal van Yehudah nie wyk nie, nog die veldheerstaf tussen sy voete uit, totdat Shieloh kom, en aan Hom sal die volke gehoorsaam wees.” Joodse en nie-Joodse Skrifuitlêers is dit eens dat hierdie seën sinspeel op die feit dat die Messias uit die nageslag van Yehudah afkomstig sou wees. Iemand uit die nageslag van Yehudah word in hierdie seën met die profetiese naam “Shieloh” verbind. Die woorde “septer” en “veldheerstaf” dui daarop dat hierdie “iemand” ‘n sterk leiersposisie sou inneem – soveel só dat die volkere van die wêreld uiteindelik aan hom gehoorsaam sal wees. Die interessante is dat Gen 49 begin het waar Yaakov vir sy seuns sê, “Kom bymekaar, dat ek julle kan verkondig wat julle aan die einde van die dae sal beleef.” Die seëninge in die Skrif het ‘n baie sterk toekomstige en profetiese element. Seëninge gee dikwels vir ons ‘n goeie aanduiding wat aan die einde van die dae gaan gebeur.

Yaakov het die patroon van seëninge uitspreek geken omdat daar dikwels oor hom, Yaakov, ‘n seën uitgespreek is. In die Skrif word daar minstens agt keer ‘n seën oor Yaakov uitgespreek – 5 keer terwyl hy nog gelewe het en 3 keer ná sy dood (waar die seëninge dus eintlik vir sy nageslag bedoel is). In die Torah leesstuk van hierdie week (Gen 25:19 – 28:9) word daar twee keer ‘n seën oor hom uitgespreek – eers deur sy pa (Yietsgak) in die bekende voorval toe Yaakov sy broer Esau uit sy eersgeboortereg verkul het (Gen 27:28-29) en daarná, weer deur sy pa, toe Yaakov sy ouerhuis verlaat het om vir hom ‘n vrou uit die dogters van Laban te gaan kies (Gen 28:3-4). In dieselfde hoofstuk, Gen 28:13-15, word Yaakov vir die derde keer geseën – hierdie keer deur Yahweh by die plek wat hy later Betél genoem het en waar hy die droom van die leer uit die hemel gehad het. Die vierde keer was toe Yahweh hom by die Yabbok rivier geseën het, nadat hy reg deur die nag met ‘n hemelse boodskapper gestoei het en sy naam daarna van Yaakov na Yiesraél verander is (Gen 32:24-30). Die vyfde keer was toe hy later wéér deur Yahweh by Betél geseën is, kort voor Ragel se dood (Gen 35:9-15). Ná sy dood, is Yaakov se naam minstens nog drie keer genoem wanneer daar ‘n seën oor sy nageslag uitgespreek is. Twee hiervan is toe die siener Bielám (of Bileám) ‘n seën oor sy nageslag uitgespreek het (Num 23 en Num 24) en die derde keer was toe Mosheh ‘n seën oor sy nageslag uitgespreek het in die bekende lied van Mosheh in Deut 32.

Die seëninge wat oor Yaakov uitgespreek is, is vir ons baie belangrik en betekenisvol. Soos ons reeds gesien het, het hierdie seëninge met die eindtyd of die laaste dae te make. Verder staan dit vas dat ek en jy onlosmaaklik aan die nageslag van Yaakov verbind is. Die agt seëninge wat Yaakov ontvang het, het almal op een of ander manier met óns te make! Party mense sal frons hieroor en terugval op die holruggeryde verskoning: “Maar ons is mos nie Jode nie!” Hulle wat só sê, is net gedeeltelik reg. Meeste van ons is wel nie fisiese Jode nie. Maar Shaúl bring vir ons die belangrike perspektief dat die ware Israel nie noodwendig uit mense van Israel bestaan nie (Rom 9:6). Hy sê ook dat die ware afstammelinge van Yaakov en Yehudah nie mense is wat “Joods” in die openbaar en in die vlees is nie, maar mense wie se harte besny is en wat Yahweh in gees en waarheid aanbid (Rom 2:28-29). Verder verklaar hy duidelik dat die ware erfgename van Avraham nie mense is wat bloot die Torah onderhou nie, maar mense wat in Y’shua glo as deel van die vervulling van Yahweh se belofte aan Avraham (Rom 4:12; Gal 3:7). Hierdie siening van Shaúl is nie sy eie liberale idees en gedagtes nie. Nee, dis een honderd persent in lyn met die boodskap van die profete, onder meer die profeet YeshaYahu (of Jesaja) wat gesê het dat Yahweh aan die uitlanders wat by Hom (en sy volk) aansluit en wat sy verbond en sy Shabbatte hou, ‘n naam sal gee wat beter is as die naam van seuns en dogters – ‘n ewige naam wat nie uitgeroei kan word nie (Jes 56:3-5).

Dus kan ons vandag met groot gerustheid na die seëninge gaan kyk wat oor Yaakov uitgespreek is, en vir onsself die vraag afvra: Watter boodskap hou dit in vir ons en hoe help dit ons om die dinge van die eindtyd beter te verstaan?

Eerste seën: “Mag Elohiem jou gee van die dou van die hemel en van die vet grond van die aarde en oorvloed van koring en mos. Volke sal jou dien, en nasies voor jou neerbuig. Wees ‘n heerser oor jou broers, en die seuns van jou moeder moet hulle voor jou neerbuig. Vervloek is hulle wat jou vloek, en geseënd hulle wat jou seën” (Gen 27:28-29). Daar is veel wat oor hierdie seën gesê kan word, maar wat uitstaan is die heel laaste deel: vervloek is hulle wat jou vloek en geseënd is hulle wat jou seën. Dit beskryf vir ons hoe sterk Yahweh voel oor hulle wat aan Hom behoort en hou die belofte in dat Hy sy erfdeel (hulle wat aan Hom behoort) sal beskerm en volledig sal omsien na hulle belange. Dit herinner ook sterk aan die woorde van Mat 25:40, “Vir sover julle dit gedoen het aan een van die geringstes van hierdie broers van My, het julle dit aan My gedoen.”

Tweede seën: “Mag El, die Almagtige, jou seën en jou vrugbaar maak en jou vermeerder, sodat jy ‘n groot aantal volke kan word. En mag Hy jou gee die seën van Avraham, aan jou en jou nageslag saam met jou, dat jy die land van jou vreemdelingskap in besit kan neem wat Elohiem aan Avraham gegee het” (Gen 28:3-4). Die seën aan Yaakov is in wese ‘n inklusiewe seën (‘n seën wat ander insluit), nie ‘n eksklusiewe seën (‘n seën wat ander uitsluit) nie. Daarom word daar onder meer in hierdie seën verklaar: Jy word geseën sodat jy ‘n groot aantal volke kan word.

Derde seën: “Ek is Yahweh, die Elohiem van jou vaders … die land waar jy op lê en slaap, sal Ek aan jou en jou nageslag gee; en jou nageslag sal wees soos die stof van die aarde, en jy sal uitbrei na die weste en ooste, en na die noorde en suide; en in jou en jou nageslag sal al die geslagte van die aarde geseën word. En kyk, Ek is met jou, en Ek sal jou bewaar oral waar jy kom … Ek sal jou nie verlaat nie, totdat Ek gedoen het wat Ek jou gesê het” (Gen 28:13-15). Die seën aan Yaakov is nie ‘n seën wat bedoel is om by Yaakov te eindig nie – die bedoeling is baie duidelik dat hy geseën word sodat al die geslagte van die aarde in hom en sy nageslag geseën kan word.

Vierde seën: “Ek sal U nie laat gaan nie tensy dat U my seën. En Hy vra hom: Wat is jou naam? En hy antwoord: Yaákov. Toe sê Hy: Jy sal nie meer Yaákov genoem word nie, maar Yiesraél; want jy het geworstel met Elohiem en met die mense en het oorwin. Daarna vra Yaákov en sê: Maak tog u Naam bekend! En Hy antwoord: Waarom vra jy tog na my Naam? En Hy het hom daar geseën. Toe noem hy die plek Pniél en sê, ek het Elohiem gesien van aangesig tot aangesig, en tog is my lewe gered (Gen 32:26-30). Die sinspeling op name is hier baie opvallend. Yahweh vra vir Yaakov na sy naam – onthou: Yahweh ken dit reeds! Yaakov sê wat sy naam is, en dit word na “Yiesraél” verander om profeties aan te dui dat die volk altyd in ‘n worsteling met Yahweh betrokke sou wees. Daarna vra Yaakov vir Yahweh na sy naam – onthou: Yaakov ken dit reeds! Maar hierdie keer sê Yahweh nie Yaakov wat sy Naam is nie. Is dit dalk om profeties aan te dui dat sy volk ook sy Naam sou “verander” of met semi-name soos “Hashem” en “Adonai” sou vervang?

Vyfde seën: “Elohiem sê vir hom: Jou naam is Yaákov; jy sal verder nie Yaákov genoem word nie, maar Yiesraél sal jou naam wees … Ek is El, die Almagtige. Wees vrugbaar en vermeerder. ‘n Nasie, ja, ‘n groot aantal nasies, sal van jou afstam, en konings sal uit jou lendene voortkom. En die land wat Ek aan Avraham en Yietsgak gegee het, sal Ek aan jou gee; en aan jou nageslag na jou sal Ek die land gee (Gen 35:10-12). Vir die tweede keer sê Yahweh vir Yaakov, as deel van sy seën aan hom, dat Hy El die Almagtige (of “El Shaddai”) is. Daar is taamlike onsekerheid oor presies wat die woord “shaddai” beteken. Één siening is dat dit beteken: “The One who said ENOUGH to this world”. Vir redes wat ons as mense nie verstaan nie, sê Yahweh dikwels: GENOEG! Hy kan “genoeg” sê wanneer dit Hom behaag – hetsy dit genoeg is van dinge wat vir ons goed lyk of dinge wat vir ons sleg lyk. Daarom is Hy die Almagtige – radikaal ánders as ons!

Uit die laaste drie seëninge kan ons net enkele aspekte uitlig: (6) Num 23:21: “Yahweh sy Elohiem is met Yaakov en die gejubel tot eer van die Koning is by hom” (Yaakov se grootste seën bestaan daarin dat Yahweh by hom is en dat hy alle rede het om te jubel en bly te wees en eer aan sy Koning te bring); (7) Num 24:5-9 “Hoe mooi is jou tente, o Yaákov, jou wonings, o Yiesraél! … El wat hom uit Mietsrayiem uitgelei het, is vir hom soos die horings van ‘n buffel; hy sal sy vyande verteer en hulle met sy pyle verbrysel … geseënd is hulle wat jou seën, en vervloek is hulle wat jou vervloek!” (dit sluit treffend aan by die seën wat Yahweh self vir Yaakov gegee het: Hy self sal Yaakov se vyande voor hom verwyder!); (8) Deut 32:9-11 “Yaakov is Yahweh se afgemete erfdeel. Yahweh het hom omring, op hom ag geslaan, hom bewaak soos sy oogappel. Soos ‘n arend sy nes opwek, oor sy kleintjies sweef, sy vlerke uitsprei, hulle opneem, hulle dra op sy vleuels – só doen Yahweh met hom” (Hierdie seën spreek vanself en is ook ‘n seën wat ons elkeen vir onsself kan toe-eien: Yahweh omring ons met sy muur van beskerming; Hy neem notisie van wat met ons gebeur; ons is vir Hom so kosbaar soos sy eie oogappel en hy sprei sy vlerke oor ons soos ‘n arend – nie net omdat Hy ons wil beskerm nie, maar ook omdat Hy Homself letterlik soos ‘n Vader aan ons verbind het!)