YOM KIPPUR EN TESHUVAH

alternate textBerou oor sonde en terugkeer na Yahweh is die twee belangrikste boustene van Yom Kippur. Hierdie twee aspekte word beide vervat in die Hebreeuse woord “teshuvah”. Dit is die woord wat normaalweg met “berou” en “bekering” (Engels: “repentance”) vertaal word. Die woord “teshuvah” is afgelei van “shuv” wat ongeveer 1000 keer in die Tanach (Ou Verbond) voorkom en wat “omdraai” en “terugkeer” beteken. Sonde, en oortreding van die gebod en rebellie teen die opdragte van Yahweh veroorsaak dat ons al hoe verder wegbeweeg van die Een wat ons gemaak het. Sonde ontneem ons van een van die kosbaarste besittings wat ‘n mens hier op aarde kan hê, naamlik gemeenskap met die Vader – die voorreg om naby aan Hom te wees. En elke keer wanneer ons eie woorde en dade die oorsaak is dat ons wegbeweeg van Yahweh af, is dit nodig om weer na Hom toe terug te keer. Teshuvah is vir ons van die allergrootste belang!

Die term “baál teshuvah” word in Judaïsme gebruik om iemand te beskryf wat heeltemal wegbe-weeg het van Judaïsme en toe, na baie jare, weer teruggekeer het en die wortels van sy of haar geloof weer opnuut aanvaar het. “Baál teshuvah” beteken letterlik “master of return”. Niemand van ons wil graag met Baál geassosieer word nie, maar in ‘n sekere sin is dit wat met ons ook gebeur het: Ons het die wortels van ons geloof verlaat en eers na baie jare weer teruggekeer en besef dat ons al daardie tyd “uitgemis” het op die voorreg om naby aan Yahweh te wees – dat ons sommige van die grootste seëninge misgeloop het omdat ons eie geloofspad nie die pad was wat Hy vir ons neergelê het nie. Miskien kan ‘n mens “baál teshuvah” so bietjie verander en sê: Elkeen van ons is ‘n “eved teshuvah” – nie ‘n meester wat teruggekeer het nie, maar ‘n dienskneg wat teruggekeer het en nou die uitnemende voorreg kan smaak om ‘n dienskneg van die enigste Skepper en die enigste Verlosser te wees. Voorheen was ons diensknegte van sonde en diensknegte van sondige tradisies, maar deur “teshuvah” het dit alles verander. Wat sê die Skrif oor “teshuvah”?

Spr 28:13 Hy wat sy oortredinge bedek, sal nie voorspoedig wees nie; maar hy wat dit bely en laat staan, sal barmhartigheid vind.

Jer 4:1 As jy jou bekeer, Yiesraél, sê Yahweh, bekeer jou tot My; en as jy jou verfoeisels van my aangesig af verwyder, hoef jy nie rond te swerf nie.

Dan 9:5-6 Ons het gesondig en verkeerd gedoen en in afvalligheid gehandel en in opstand gekom en van u gebooie en verordeninge afgewyk en nie geluister na u knegte, die profete, nie …

Eseg 36:31 Dan sal julle dink aan jul verkeerde weë en aan jul handelinge wat nie goed was nie; en julle sal vir julleself walglik wees oor jul ongeregtighede en oor jul gruwels.

Ps 51:2-3 Was my volledig van my ongeregtigheid en reinig my van my sonde. Want ek ken my oortredinge, en my sonde is voortdurend voor my.

Esr 9:6 My Elohiem, ek voel te beskaamd en verleë om my aangesig tot U, my Elohiem, op te hef, want ons ongeregtighede het oor ons hoof gegroei, en ons skuld is hemelhoog.

Ps 51:10 Skep vir my ‘n rein hart, o Elohiem, en gee opnuut in my binneste ‘n vaste gees.

Klaag 3:40-42 Laat ons ons weë naspeur en deursoek en ons tot Yahweh bekeer; laat ons ons hart saam met die hande ophef tot El in die hemel en sê: Ons het oortree en ons was rebels.

Deut 30:2-3 As jy jou tot Yahweh … bekeer en na sy stem luister … jy en jou kinders, met jou hele hart en met jou hele siel, dan sal Yahweh … jou nood verander en Hom oor jou ontferm.

2 Kron 7:14 As my volk, oor wie my Naam uitgeroep is, hulle verootmoedig en bid en my aangesig soek en hulle bekeer van hul verkeerde weë, dan sal Ek uit die hemel hoor en hulle sonde vergewe en hulle land genees.
Miskien is daar sommiges wat wonder of Yom Kippur enige nut het en of Yahweh werklik sal vergewe. Sal Hy werklik notisie neem van die handjievol mense reg oor die wêreld wat Hom op hierdie dag smeek om vergifnis? Kom ons kyk na Shemot (Exodus) 34:6-7 wat afspeel ná die episode van die volk se sonde met die goue kalf. Yahweh weet dat Mosheh moedeloos is en dalk ook al begin twyfel het of Hy vir die soveelste keer sy volk sal vergewe. Hier hoor ons die woorde wat die Vader self tot Mosheh gespreek het, toe hy vir die tweede keer weer op die berg was (die Jode noem dit die Dertien bewyse van Elohiem se Guns en lees dit elke jaar met Yom Kippur ):

1.Yahweh (Hy is die ewige Skepper – die Een wat sin gee aan ons bestaan)
2.Yahweh (selfs ná die sonde is Hy nog steeds die Een wat sin gee aan ons bestaan)
3.Elohiem (die magtige/almagtige een – as iemand ons sonde kan uitwis, is dit Hý)
4.Barmhartig (rachum – hou verband met die woord “ingewande”)
5.Goedgunstig (chanun – hou verband met die begrip “vooroor/agteroor buig”)
6.Stadig om kwaad te word (Hy wag met ongeduld om weer sy guns te bewys – Jes 30:18)
7.Groot van goedertierenheid (chesed – hou verband met “die nek buig met goedkeuring”)
8.Groot van trou (emet – hou verband met waarheid, betroubaarheid, vastigheid)
9.Wat die goedertierenheid bewaar (natsar) vir duisende (Y’shua van Natsaret)
10.Wat ongeregtigheid vergewe (avon – dit waarin jy willens en wetens oortree)
11.Wat oortreding vergewe (pesha – dit wat maak dat jy op ‘n verkeerde, rebelse pad beland)
12.Wat sonde vergewe (chata’ah – dit wat maak dat mens ‘n gemis of ‘n tekort in jou lewe het)
13.Wat die skuldige nie versoen of onskuldig of rein verklaar nie (maar wél die berouvolle).,

Die getal dertien (13) is nogal heel betekenisvol. Die numeriese waarde van die Vader se Naam is 26 (Y + H + W + H), wat twee keer dertien is. Deut 6:4, wat vir ons die motivering gee waarom ons Yahweh moet liefhê met ons hele hart en siel en al ons krag (m.a.w. waarom ons nie teenoor Yahweh moet sondig nie) sê dis omdat Hy EEN of “echad” is. Die numeriese waarde van die woord “echad” is 13. Boonop is die numeriese waarde vir liefde of “ahavah” ook 13.

Hierdie numeriese waardes, tesame met Shemot 34:6-7, help ons in ons verstaan van wat Yom Kippur beteken. Yom Kippur gaan ten diepste oor ‘n terugkeer (teshuvah) na Yahweh. Sonde is verkeerd en tragies en verreikend, maar die deur is vir ons oop om na Hom toe terug te keer en in ons verhouding met Hom herstel te word. Daarom noem Hy se eie Naam twee keer teenoor Mosheh. Sy trou en guns en lankmoedigheid en barmhartigheid is groot genoeg dat ons kan terugkeer. Hy is één en uniek en afgesonder (echad) en nie bereid dat sy volgelinge enige vorm van verdeelde lojaliteit teenoor Hom openbaar nie. Hy soek hulle onverdeelde toewyding; Hy wil graag die één en die enigste Meester in hulle lewens wees. Hy soek ook hulle onvoorwaardelike en onaangetaste liefde (ahavah). Hy wil die Een wees oor wie hulle praat, die Een op wie hulle trots is, die Een wat hulle bekoor en die Een wat hulle lewens omdop.

En om te wys dat Hy ernstig is daaroor dat daar uit al die geslagte van die wêreld mense na vore kom wat terugkeer na Hom toe, het Hy vir Mosheh gesê dat Hy sy goedertierenheid bewaar (natsar) vir duisende. Hierdie woord “natsar” is die Hebreeuse woord waarvan die woord “loot” (Engels: “branch”) afgelei is. Die profeet YeshaYahu het hierdie woord gebruik toe hy in Jes 11 geprofeteer het: “Daar sal ‘n takkie uitspruit uit die stomp van Yieshai, en ‘n loot (netser) uit sy wortels sal vrugte dra.” Hierdie “netser” is later in Betlegem (Huis van brood) gebore en het as Y’shua die Natsarener bekend gestaan (die een wat van Natsaret af kom, maar ook die een wat vir duisende bewaar is). Hy het gewys wat dit beteken om Yahweh waarlik lief te hê – meer as enige mens voor wat voor of na Hom gekom het. Maar Hy was ook die bewys van Yahweh se liefde (ahavah) vir ons. Hy was die bewys dat Ex 34:6-7 nie maar net leë woorde was nie. Deur te glo dat Hy die Seun van Elohiem is, verstaan ons nou meer van die guns en die goedertierenheid en die barmhartigheid van Yahweh. In sy Naam en deur sy dood en opstanding, word ons sonde en ons rebelsheid en ons ongehoorsaamheid vergewe en word dit vir ons moontlik om na Yahweh toe terug te keer. So word Yom Kippur ‘n fees wat ons by Y’shua uitbring, maar ten diepste weer by Yahweh uitbring. Soos een skrywer dit gestel het: Ons harte bly onrustig in ons totdat rus vind in die Een wat ons gemaak het.