PESAG, IN WIE SE NAAM?

alternate textDie Joodse tradisie is om 4 bekers te gebruik tydens die Pesag seder maaltyd. Ons volg nie hierdie gebruik nie, omdat dit nie ‘n Skriftuurlike voorskrif is nie. Daar moet egter ‘n rede wees waarom daar spesifiek VIER bekers gebruik word. Baie verklarings word hiervoor aangebied. Party sê dis omdat die Israeliete van VIER bose dekrete (Eng. “decrees”) van Farao verlos is: (1) die opdrag om van Israel slawe te maak (2) die opdrag aan die vroedvroue om alle seuntjies by geboorte te vermoor (3) die opdrag aan alle Egiptenare om seuntjies wat wel gebore word, in die Nyl te verdrink (4) die opdrag dat die Israeliete hulle eie strooi moes versamel om bakstene mee te maak.

Party sê weer die vier bekers simboliseer vier soorte vryheid: (1) Vryheid van die Egiptiese ballingskap (Eng. “exile”) (2) Vryheid van die Babiloniese ballingskap (3) Vryheid van die Griekse ballingskap (4) Vryheid van die huidige ballingskap, ‘n vryheid wat eers sal realiseer wanneer die Messias weer kom. Nog ‘n verklaring is dat daar in Gen 40, wat oor die bakker en die skinker in Josef se tyd handel, nie minder nie as VIER keer na die beker van Farao verwys word. Nog talle ander verklarings is al deur die eeue heen aangebied oor waarom daar spesifiek VIER bekers tydens die Seder maaltyd gebruik word, maar die mees algemene verklaring word uit Ex 6:6-7 geneem. In hierdie gedeelte, so word dikwels beweer, word daar VIER werkwoorde gebruik om te beskryf hoe Yahweh sy volk uit Egipte gaan verlos: (1) Ek sal julle uitlei (2) Ek sal julle red (3) Ek sal julle verlos (4) Ek sal julle aanneem.

Waarom kan ons nie ook maar vier bekers gebruik om aan hierdie vier waarhede van Ex 6:6-7 uitdrukking te gee nie? Ons kan dit seker doen – dit kan nie skade doen nie. Maar ek dink nie vier bekers is genoeg nie. As mens regtig uitdrukking wil gee aan elke waarheid wat in Ex 6 verwoord word, sal jy heelwat meer as 4 bekers moet gebruik. Trouens, ek meen dat die Yehudiem dalk ‘n paar aspekte van Ex 6 doelbewus uitgelaat het, omdat dit nie inpas by hulle beskouing van die Skrif nie. Kom ons kyk weer na Ex 6:6-7 en lees dit saam met vers 8 wat onlosmaaklik deel uitmaak van dit wat Yahweh belowe Hy sal doen:

Ex 6:6 Daarom, sê aan die kinders van Yiesraél: Ek is Yahweh, en Ek sal julle onder die harde arbeid van die Mietsrayimiete uitlei en julle red uit hulle slawerny, en Ek sal julle verlos deur ‘n uitgestrekte arm en deur groot veroordelings;
Ex 6:7 en Ek sal julle as my volk aanneem en vir julle ‘n Elohiem wees. En julle sal erken dat Ek Yahweh julle Elohiem is wat julle uitlei onder die harde arbeid van die Mietsrayimiete uit.
Ex 6:8 En Ek sal julle bring in die land waaromtrent Ek my hand opgehef het, om dit aan Avraham, aan Yietsgak en aan Yaákov te gee; en Ek sal dit aan julle as ‘n besitting gee, Ek, Yahweh.

Hier sien ons dat daar minstens SEWE werkwoorde is wat beskryf wat Yahweh sal doen. Nou praat ons nie eers van al die werkwoorde wat op ander plekke in die Skrif gebruik word, waar daar ook in belofte-vorm gesê word wat Yahweh ná die uittog uit Egipte vir sy volk wou doen nie. Om die volle impak van slegs hierdie belofte in Ex 6 te verstaan moet mens veral raaksien dat dit hier nie net gaan oor wat Yahweh vir sy volk wil DOEN en wil GEE nie, maar dat dit pertinent ook gaan oor wat Hy vir hulle wil WEES. Reg in die middel van hierdie gedeelte staan die woorde: “Ek sal vir julle ‘n Elohiem wees en julle sal erken dat Ek Yahweh julle Elohiem is …”. Asof dit nie duidelik genoeg is nie, staan daar reg aan die begin van hierdie gedeelte: “Ek is Yahweh …” en dan weer reg aan die einde: “…Ek, Yahweh”.

Hoeveel keer word dit in die Skrif opgeteken dat Yahweh spesifiek vir sy volk gesê dat hy vir hulle ‘n Elohiem wil wees? Dis nie so maklik om te tel nie, want dis nie altyd presies dieselfde bewoording wat gebruik word nie, maar ek het by die getal 30 uitgekom. Hoeveel keer word “Yahweh julle Elohiem” gebruik of “Yahweh ons Elohiem” of “Yahweh die Elohiem van Yiesraél” of ander soortgelyke uitdrukkings wat net op ‘n ander manier die belofte van “Ek wil vir julle ‘n Elohiem wees” uitspel? Moeilik om te tel, maar dit lyk vir my maklik na meer as 800 keer in die hele Skrif. Wat ‘n jammerte dat die tradisie van die VIER bekers net insluit wat die Vader vir mense wil DOEN en wil GEE, maar nie wat Hy vir hulle wil WEES nie.

Die naam Yahweh, afgelei van die vier letters YHWH, het alles te make met wat Yahweh vir ons wil wees. Ten diepste beteken sy Naam: OM TE WEES. Waaroor gaan Pesag ten diepste? Gaan dit oor bevryding? Ja. Gaan dit oor versoening? Ja. Gaan dit oor reiniging? Ja. Gaan dit oor sekere gawes wat ‘n mens ontvang? Ja, dit ook. Maar meer as al hierdie dinge gaan dit oor die enigste ware Elohiem van hemel en aarde wat verklaar het dat Hy vir sy volk ‘n Elohiem wil wees. Wat is beter? Om een of twee of vier keer redding te ontvang (of een of twee of vier soorte bevryding te beleef) – of om Yahweh elke oomblik van elke dag as jou Elohiem te hê?

Toe Yahweh vir Mosheh voorberei het om na Egipte te gaan en sy volk uit 430 jaar van slawerny te gaan bevry, het Hy ‘n punt daarvan gemaak om sy Naam aan Mosheh bekend te maak en te verduidelik wat die Naam beteken en vir Mosheh op die hart te druk dat die volk daardie Naam tot in ewigheid moes onthou. Volgens Ex 3:15 was hierdie besonderse Naam bedoel om tot in ewigheid ‘n herinneringsnaam (Engels: memento, memorial, commemoration) te wees. Met elke Pesag viering word klem gelê op die dinge wat onthou moet word, sodat dit vir altyd ‘n “memento” of ‘n “memorial” kan bly – die bloed van die lam, die redding van die eersgeborenes, die ongesuurde brode, die bitter kruie, die haastige maaltyd, en so aan.

Die vraag is net: Wat van die “memorial” van die Vader se Naam? Dieselfde woord wat in Ex 3:15 met herinneringsnaam of “memorial” vertaal word, word in Job 18:17 gebruik met verwysing na die afvallige: “Sy herinneringsnaam vergaan van die aarde af, en hy het geen naam op die wye veld nie.” Ek is bevrees dat iets hiervan met die Almagtige se Naam gebeur het – dit het tot ‘n groot mate van die aarde af verdwyn; vir baie mense is die Een wat hulle aanbid, Iemand met geen naam nie. En in hierdie hele proses was die Yehudiem nie sonder skuld nie. Met hulle vier bekers en bitter kruie en “shankbone” en Elia se leë stoel het hulle verseker dat sekere aspekte nie vergeet word nie. Maar wat van die Vader se Naam? Wat van die feit dat die gedeelte wat hulle as samevatting beskou van die BEVRYDING wat Pesag bring en wat hulle as motivering aanbied vir die tradisie van die vier bekers – dat hierdie gedeelte selfs nog meer klem lê op die Naam Yahweh en op Wie Hy vir sy volk wil wees?

Yahweh se Naam beteken “om te wees” en Hy het duidelik by die betekenis van sy Naam gebly toe Hy gesê het dat Hy vir sy volk ‘n Elohiem wil wees. Daarmee het Hy nie iets abstrak of filosofies bedoel nie. Nee, Hy het bedoel dat Hy weer in dieselfde soort verhouding met sy volk wou staan as wat Hy met Avraham, Yietsgak en Yaákov gestaan het. Daarom lees ons in Ex 3:15 (net vóór die woorde “[Yahweh] is my herinneringsnaam van geslag tot geslag”): “Sê vir die kinders van Yiesraél: Yahweh, die Elohiem van julle vaders, die Elohiem van Avraham, die Elohiem van Yietsgak en die Elohiem van Yaákov, het my na julle gestuur.” Dis wat die volk tot ‘n groot mate in Egipte verloor het – die wete dat Yahweh hulle Elohiem is en dat hy daarom soos ‘n moeder-hen sy vlerke oor hulle span, dat Hy hulle beskerm teen enige gevaar, dat Hy hulle lei op die regte pad, dat Hy hulle leer soos wat ‘n ouer sy kind leer, dat Hy hulle dissiplineer as dit nodig is en dat Hy hulle uitred en bevry as die magte van die duisternis hulle lewens oorskadu en dat hy IN ALLE OMSTANDIGHEDE dáár sal wees vir hulle.

As ‘n mens nie Pesag in die Naam van Yahweh vier nie en sy Naam verswyg of dit subtiel (of selfs onwetend) uit die verrigtinge van hierdie dag verwyder, loop jy gevaar om die sterkste boodskap van Pesag mis te kyk – die boodskap dat niemand minder nie en niemand anders nie as Yahweh, die Skepper van hemel en aarde en die Magtige van Avraham en Yietsgak en Yaákov vir ons ook ‘n Elohiem of ‘n magtige wil wees. In die wêreld vandag waarin daar soveel ander magte aan die werk is en ons dikwels teen die magsvertoon van die Vyand te staan kom, het ons sonder enige twyfel só ‘n Magtige nodig!

No tags for this post.

2 Responses to PESAG, IN WIE SE NAAM?

  1. Dries van Zyl says:

    Wow, wat meer kan mens vra, die Alef en Tav van bestaan vir die wat glo. en ons eet ongesuurde brood en nie sjokolade eiers en hasies of hot cross buns nie. Mag Abba Yaweh ons bewaar en bekragtig om te volhard tot die einde toe. Shalom

  2. freek erasmus says:

    Dit is baie insiggewend asook baie dieper as jy so daarna kyk. Ek het n` hele maal gedagtes wyser geword rondom die naam van Yahweh. Baie dankie for bemoedingende gedagte ek het dit baie geniet. Shalom

Have something to say?

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

:nice: :wink: :up: :glad: :ooo: :oops: :lol: more »