HALLOWEEN EN ONS

Gelowiges wat erns maak met die Woord word dikwels gekonfronteer met die vraag "Wat is nou eintlik verkeerd met Halloween?" 'n Kykie na die geskiedenis, praktyke en konnotasies van die fees behoort voldoende te wees om die ware karakter van hierdie dag bo alle twyfel te stel.

Ensiklopedieë stel dit onomwonde dat Halloween se oorsprong teruggaan na die Keltiese (Eng. "Gaelic") fees bekend as "Samhain" wat volgens alle aanduidings reeds voor die koms van die Messias bestaan het en in baie dele van die destydse bekende wêreld gevier is. Die antieke Kelte het geglo dat op 31 Oktober "the boundaries between the worlds of the living and the dead overlapped and the deceased would come back to life and cause havoc such as sickness or damaged crops" (Wikipedia Ensiklopedie). Groot vure is op hierdie dag aangesteek waarin die beendere van geslagte beeste gegooi is om te verseker dat die res van die vee (en die mense!) deur die komende wintermaande (in die Noordelike halfrond) sou oorleef. Die Engelse woord "bonfire" kom van hierdie gebruik waar "bones" in 'n groot "fire" verbrand word. Hierdie ritueel het gepaard gegaan met verskeie vorms van waarsêery (divination) en towery (witchcraft), wat direk deur die Skrif verbied word. Voorbeelde hiervan was die gebruik van waarsêery om uit te vind wie jou toekomstige man of vrou sou wees, waar jou toekomstige huis sou wees, hoeveel kinders jy sou hê en of die nuwe jaar voorspoed of teëspoed vir jou sou inhou. Allerlei tegnieke is hiervoor gebruik - een hiervan was byvoorbeeld dat die kinders by 'n huis sou uitgaan om kraaie te gaan jaag en die grootmense dan sekere afleidings maak gebaseer op die rigting waarheen die kraaie sou vlieg.

Samhain (31 Oktober) is een van die agt jaarlikse feesdae (ook genoem "Sabatte") wat deel vorm van die "Wheel of the year" van die Wikka kultus. Tydens hierdie fees word die dood en die dooies seremonieel vereer en in sommige gevalle word die geeste van afgestorwenes spesiaal "uitgenooi" om die verrigtinge by te woon. 'n Afgestorwene se gunsteling maaltyd word voorberei, stoele word oopgelaat en deure word oopgemaak vir afgestorwenes en 'n kers word aangesteek sodat die afgestorwenes hulle weg na die betrokke lokaal kan vind. Daar word selfs gesprekke gevoer, gedigte voorgedra en liedere gesing wat spesifiek aan die adres van afgestorwenes gerig is. Hierdie fees, met sy oordrewe klem op die dood, die "oproep van dooies" en die "omgang met dooies" - dinge wat pertinent in die Skrif verbied word - is die direkte oorsprong van die sg. "onskuldige" fees van Halloween.

Tot vandag toe is dit die gebruik in sekere dele om tydens Halloween soos kreature van die onderwêreld aan te trek. Die oorspronklike motivering hiervoor was "to blend in" op 'n aand waarin bose geeste na bewering vrylik (saam met gewone mense) op die aarde rondloop! Die bekende Halloween praktyk van "trick-or-treat" hou direk hiermee verband en is net 'n speelse variasie van die oortuiging dat bose geeste tevrede gehou moet word ("they must be appeased") sodat daar nie slegte dinge met jou en jou huis sal gebeur nie. In sommige lande sal die inwoners van die huis waar die "trick-or-treater" kom aanklop, behalwe om 'n geskenkpakkie te oorhandig, ook nog sout op die hare van die kind sprinkel om (op húlle beurt) die bose geeste van hom of haar weg te hou. In die Encyclopedia Brittanica word die volgende skokkende onthulling gemaak: "Halloween was thought to be the most favorable time for divinations concerning marriage, luck, health, and death. It was the only day on which the help of the devil was invoked for such purposes."

'n Ou Ierse Halloween gebruik is om 'n tipe brood met rosyne en korente (Eng. "barmbrack") te bak waarin items soos 'n ertjie, 'n klein stokkie, 'n stukkie ou lap, 'n muntstuk en 'n ring versteek word en wat dan later ten aanskoue van almal in die huis geëet word. Die opsny en die verdeling van hierdie brood word nou 'n soort fortuinvertellery. As jy 'n ertjie ontvang, beteken dit jy gaan nie binne die volgende jaar trou nie. As jy 'n stokkie ontvang, beteken dit jou huwelik gaan moeilik wees (want mans gebruik soms stokke om hulle vrouens te slaan). As jy 'n stukkie ou lap ontvang, beteken dit jy gaan arm wees, as jy 'n muntstuk kry, beteken dit jy gaan ryk wees en as jy 'n ring kry, beteken dit daar is huweliksklokkies wat gaan lui.

So is daar 'n heidense konnotasie aan feitlik elke gebruik wat met Halloween geassosieer word. Die maskers en kostuums is, soos reeds aangedui, bedoel om met die bose geeste te assosieer en "bad luck" te vermy. Die "bonfires" en vuurwerkvertonings wat in sommige streke spesiaal op 31 Oktober gehou word is die oorblyfsels van die oorspronklike Kelties-heidense vure om 'n goeie lewe vir die komende jaar te verseker. Dis interessant dat hierdie vuurwerke net 'n paar dae voor die latere "Guy Fawkes" plaasgevind het. Sommige bronne dui trouens aan dat daar later besluit is om die vuurwerkvertonings wat oorspronklik deel van Halloween was, na die 5de November te verskuif! Die sg. "bobbing for apples", 'n speletjie waarvolgens appels in 'n bak water met die mond uitgehaal moet word, gaan terug na Pomona, die Romeinse godin van vrugte, wat gewoonlik met 'n appel geassosieer is en wat vereer is tydens die Romeinse fees, Feralia, wat ook teen die einde van Oktober plaasgevind het en later met Halloween verbind is. Die "jack-o-lantern" (uitgeholde pampoen met oë en mond wat van binne verlig word) kom van 'n hele reeks mitiese legendes wat gaan oor 'n onverskillige boer met die naam "Jack" wat die duiwel uitoorlê en gevang het deur onder meer die kruis-simbool te gebruik. In ruil vir die duiwel se vryheid ontvang hy die versekering dat hy nie hel toe sal gaan nie, asook 'n ewig-brandende kool (vanuit die helse vuur) wat as lig vir hom kan dien in sy omswerwinge op die aarde. Hy het dit toe in 'n uitgeholde raap gesit en word sedertdien geïdentifiseer met die titel "Jack of the Lantern".

Soos met baie ander heidense feeste het die vroeë kerk ook hierdie heidense fees probeer afstof en "mooimaak" sodat dit vir Christene aanneemlik sou wees. In die negende eeu het Pous Gregorius IV kerklike sanksie aan "All Saints Day" gegee en bepaal dat dit op die 1ste November gehou moet word. "Halloween" beteken letterlik "die aand voor die dag van die heiliges". Die volgende dag (2 November) het later as "All Souls day" bekend gestaan, waarop daar spesifiek vir die gestorwe gelowiges gebid is. Baie van die gebruike wat vandag nog wêreldwyd aan Halloween verbind word, kom uit een of albei hierdie twee kerklike tradisies, wat op hulle beurt die produk van die vroeëre heidense fees (Samhain) was.

Kom ons kyk, ten slotte, na wat die Skrif oor hierdie soort praktyke te sê het:

Devariem 12:29-30 As Yahweh jou Elohiem die nasies waar jy na toe gaan om hulle uit die besitting te verdrywe, voor jou uitroei, en jy hulle verdrywe en in hulle land woon, neem jou dan in ag dat jy nie, agter hulle aan, verstrik word nadat hulle voor jou uit vernietig is nie, en dat jy nie na hulle magtiges vra en sê nie: Hoe het hierdie nasies hulle magtiges gedien? --dat ek ook so kan doen.

Devariem 12:32 Alles wat ek julle beveel, dit moet julle sorgvuldig hou; jy mag daar niks byvoeg en daar niks van weglaat nie.

Devariem 18:10 Daar mag niemand by jou gevind word wat sy seun of sy dogter deur die vuur laat deurgaan - wat met waarsêery, goëlery of met verklaring van voortekens of towery omgaan nie.

Devariem 32:39 Aanskou nou dat dit Ek is en dat daar geen Elohiem naas My is nie; Ek maak dood en maak lewend, Ek het verbrysel en Ek genees; en daar is niemand wat uit my hand red nie.

1 Korintiërs 10:14 Daarom, my geliefdes, vlug vir die afgodediens.

1 Korintiërs 10:21 Julle kan nie die beker van die Meester drink en ook die beker van die duiwels nie. Julle kan nie deel hê aan die tafel van die Meester en ook aan die tafel van die duiwels nie.

Gal 5:19-21 En die werke van die vlees is openbaar, naamlik owerspel, hoerery, onreinheid, ongebondenheid; afgodery, towery, vyandskap, twis, jaloersheid, toornigheid, naywer, tweedrag, partyskap; afguns, moord, dronkenskap, brassery en dergelike dinge, waarvan ek julle vooraf sê, soos ek al vroeër gesê het, dat die wat sulke dinge doen, die koninkryk van Elohiem nie sal beërwe nie.

Efes 6:11-13 Trek die volle wapenrusting van Elohiem aan, sodat julle staande kan bly teen die liste van die duiwel. Want ons worstelstryd is nie teen vlees en bloed nie, maar teen die owerhede, teen die magte, teen die wêreldheersers van die duisternis van hierdie eeu, teen die bose geeste in die lug. Daarom, neem die volle wapenrusting van Elohiem op, sodat julle weerstand kan bied in die dag van onheil en, nadat julle alles vervul het, staande kan bly